Dział Profilaktyki kształtuje politykę w zakresie ograniczenia powstawania i wzrostu popytu na środki odurzające. Przedmiotem tej polityki jest całe społeczeństwo, jednakże szczególna uwaga kierowana jest na ludzi młodych, którzy w okresie dorastania mają tendencję do podejmowania zachowań ryzykownych.
Zachowaniami ryzykownymi określa się różne działania niosące niebezpieczeństwo negatywnych konsekwencji zarówno dla zdrowia fizycznego i psychicznego jednostki, jak i dla jej otoczenia społecznego. Zainteresowanie Biura skupia się na ograniczaniu używania przez młodzież środków psycho-aktywnych takich jak narkotyki, substancje wziewne czy leki.
Życie pokazuje jednak, że ryzykowne zachowania nigdy nie są odosobnione. Nastolatki sięgające po narkotyki przejawiają często wczesną aktywność seksualną, palą tytoń, piją alkohol lub też miewają tendencję do agresji i używania przemocy.
Dlatego też Biuro we współpracy z organizacjami pozarządowymi, władzami lokalnymi i szkołami dąży do skoordynowania działań nakierowanych na redukcję czynników ryzyka przy jednoczesnym wzmocnieniu czynników chroniących młodych ludzi przed różnymi niebezpiecznymi zachowaniami.
Zwykle rozróżnia się trzy poziomy profilaktyki:
profilaktykę pierwszorzędową mającą na celu promocję zdrowego stylu życia oraz opóźnienie wieku inicjacji, skierowana jest ona do szerokich kręgów młodzieży, bez diagnozowania konkretnych problemów;
profilaktykę drugorzędową adresowaną do grup podwyższonego ryzyka umożliwiającą rozpoznanie dysfunkcji i pomagającą wycofać się ze szkodliwych zachowań ;
profilaktykę trzeciorzędową mającą na celu przeciwdziałanie pogłębianiu się procesu chorobowego i degradacji społecznej oraz umożliwienie powrotu do normalnego życia w społeczeństwie.
Dział Profilaktyki koncentruje się głównie na profilaktyce drugorzędowej. Podejmowane są tu różne strategie.
W pierwszej kolejności szeroko pojęte działania informacyjne i edukacyjne upowszechniające wiedzę na temat działania narkotyków i mechanizmów uzależnienia. Kojarzone są one zwykle z profilaktycznymi programami szkolnymi. W tej dziedzinie Biuro ogranicza się do rekomendowania wartościowych programów. Własne akcje i kampanie edukacyjno – informacyjne realizuje zwykle we współpracy ze środkami masowego przekazu, starając się weryfikować mylne wyobrażenia i stereotypy społeczne utrudniające profilaktykę narkomanii a także upowszechniając rzetelną wiedzę na temat narkotyków oraz dane epidemiologiczne. Jednocześnie Biuro:
popiera działania pomagające młodzieży bezpiecznie i konstruktywnie przejść przez okres dojrzewania i poszukiwania własnej tożsamości. Doświadczenie mówi, że najważniejszą rolę odgrywa tu zdrowa, dająca ciepło i jasne zasady – rodzina. Dlatego Biuro dofinansowuje środowiskowe programy profilaktyczne wzmacniające pozytywną rolę wychowawczą rodziny prowadzone przez specjalistyczne placówki i świetlice terapeutyczne, oraz programy angażujące nastolatka w działalność twórczą, sportową czy społeczną;
współpracuje z koordynującymi lokalną politykę pełnomocnikami wojewodów i zarządów województw;
dba o podnoszenie kwalifikacji osób tworzących lokalną politykę w zakresie działań profilaktycznych. Program profilaktyczny “Brudne Podwórka”.